SEYRÜ-SEFER SIRASINDA YÜKSEKLİK KONTROLU


Osman Gaygısız / Teknik Öğretmen (Elektronik)

ogaygisiz@thy.com

     

    mcp

    Glareshield

    (1) VNAV BUTONU;

    BASMAK–

    VNAV butonu üzerindeki lamba yanar

    PFD'de (uçuş ekranında) VNAV SPD, VNAV PTH mesajlarından biri belirir.

    Hız kontrol sistemi FMC SPD, N1, RETARD, veya ARM modlarında birini yerine getirir.

    IAS/MACH (otopilot kontrol panel içindeki) Hız penceresi boşalır ve hedef hızı pilota gösteren “minik işaretleyici” (artık) Uçuş bilgisayarının değerini gösterir.

     

    (2) ALTITUDE yükseklik Penceresi ;

    Pilotun seçtiği yükseklik değerini FEET cinsinden gösterir

    (bu pencerede) gösterilen yükseklik “İrtifa Uyarı” sistemi (not 1) ve otomatik Düz Uçuş Sistemi için kaynak değerdir.

    buradaki değerler 0 foot ile 50000 foot arasında yüzer yüzer artar veya azalır.

    (3) Varyo metre penceresi;

    Pencere:

    V/S (varyo metre) modu devrede değilken boştur

    V/S butonuna basarak varyo modu devreye konduğunda uçağın o andaki varyometre değerini gösterir.

    altındaki tambur çevrildiğinde şeçilen değeri gösterir.

    ( bu pencerede) -7900 feet/dakika ve +6000 feet/dakika arası değerler seçilebilir.

    Pencere değerler :

    1000 den küçük değerler seçilirken 50 f/d lar şeklinde ,

    1000 den büyük değerler seçilirken 50 f/d lar şeklinde

    azalır yada çoğalır

    (4) Varyo tamburu

    çevrilmesi –

    aşağı yönde –

    • Varyo değeri ayarlanır.
    • açalma hızını artırır yada tırmanma açısını azaltır.

    yukarı yönde –

    • varyo değeri ayarlanır.
    • tırmanma hızını artırır yada açalma hızını azaltır.

     

    (5) irtifa değiştirme (LVL CHG) butonu

    Basmak –

    LVL CHG butonu üzerindeki lamba yanar,

    PFD de (uçuş ekranında) irtifa modları hanesinde, tırmanma ya da açalma amacıyla MCP SPD metni belirir.

    Hız kontrol sistemi göstergeleri, tırmanma yapılacaksa N1 modunu (yani motorun gücünü kontrol eden modu) gösterir, alçalma için ise (önce) RETARD (motor gaz kollarını rölantiye çeken modu) daha sonra ARM (herhangi bir kumanda üretmeyen modunu) gösterir. (ç.n. çünkü alçalmada genellikle motorların gücüne ihtiyaç yoktur, yer çekimi ihtiyaçı karşılar.)

    Hız penceresi ve minik işaretleyici Hedef Hızı gösterir.

     

    İrtifa Değiştirme (LVL CHG) modu

     

    Bu mod; “istenen irtifaya” hesaplanmış hız koruyarak alçalmak ya da tırmanmak için gerekli dikey komutlarını ve motor gücü değerlerini hesaplar.

     

    Bu mod ile tırmanma ya da alçalma :

    (önce) yeni bir irtifa seçilir

    LVL CHG butonuna basılır

    en son istenen sürat seçilir.

     

    Tırmanma için–

    Hız kontrol sistemi motor gücünü sabitler

    oto pilot sistemi istenen hızı ayarlar. (ç.n. yani bu mod ile yapılırken motor gücü değil uçağın açısı değiştirilerek hız korunmaya–sabitlenmeye—çalışılır, oto pilot, uçağın hız değişmeye başladığında burun açısını azaltarak yada çoğaltarak hızı sabitler. Otomobiller de hız kontrolü sadece motor gücü değiştirilerek yapılır DİKKAT.

     

    Alçalma –

    Hız kontrol sistemi motorları rölantiye çeker.

    oto pilot sistemi istenen hızı muhafaza etmeye çalışır.

     

    Hız –

    Eğer LVL CHG devrede iken HIZ modu aktifse, (hız modunun o ana kadar uyguladığı) bu hız hedef hız olarak kabul edilir.

    Eğer LVL CHG devrede iken HIZ modu aktifse değilse, uçağın o anki hızı hedef hız olarak kabul edilir.

    (Ve sistem çalışmasını buna göre düzenler.)

     

    pencerede ve uygulanmakta olan bu hız (birkaç ay önce bahsi geçen) Hız düğmesinden değiştirilebilir.

     

    LVL CHG modu (piste yaklaşma ideal iniş açısını) glide slope'u uygulayan mod devreye girdiğinde (otomatik) olarak yasaklanır ( ve tekrar devreye konamaz).

    (6) yaklaşma (APP) butonu

    (bakınız harita seyru sefer modları--Lateral Navigation--)

    (7) irtifa düğmesi

    çevrilmesi –

    -irtifa penceresini yüzer feet aralıklarla değiştirilmesini sağlar

    -irtifa sabitleme (ALT HOLD) modu devrede iken çevrilirse Varyo modu (kendiliğinden) hazır hale gelir.

    (8) İrtifa sabitleme Düğmesi (ALT HLD)

    Basılması –

    -irtifa sabitleme modunu devreye sokar,

    -bu düğmeye basıldığı anda (hava şartlarına göre) düzeltilmemiş irtifa değerine göre uçağa kumanda eder.

    -PFD de ALT HOLD yazısı belirir ve irtifa düğmesinin üzerindeki lamba yanar.

     

    (9) Varyo düğmesi (V/S)

    Basılması –

    - Varyo modunu hazır hale getirir yada devreye sokar

    - Varyo değerini (dakikadaki dalış tırmanış oranını) muhafaza etmek için komutlar üretir.

    - HIZ kontrol sistemini, hızı sabitlemek üzre HIZ modunda devreye sokar

    - PFD de V/S myazısı belirir ve Varyo düğmesi üzerindeki lamba yanar.