İsmail KİTAPÇIKalite Yöneticisi / IOSA ve Kalite Denetçisi | |
|
Taşıma sektöründeki ticari organizasyonların yapısı genelde birbirine çok benzemektedir. Organizasyonun ana unsurları; Üst Yönetim, Operasyon, Teknik ve Acente (Ticaret) olarak şemalandırılmaktadır. Taşıma şirketleri, bir uçağı “uçuşa elverişli” (airworthiness) veya bir gemiyi “denize elverişli” (seaworthiness) hale getirerek ticari hizmet vermektedir. Bu faaliyetlerin sonucu hedeflenen başarıya ulaşılması, organizasyon unsurları arasındaki etkin bir süreç (proses) yönetimi ile sağlanabilmektedir. Şirket benzerlikleri içerisinde farklılık ve çeşitlilik oluşturabilmesi “Kalite Yönetim” olgusuna bağlıdır. Şirketlerin, “geleneksel ve şablon yönetim” yapısından vazgeçmemeleri veya örnek almaları sebebiyle taşımacılık sektöründe olumsuz etkilerinin hissedildiği durumlarda yöneticiler çözüm üretememektedir. Oluşan kriz ortamında da tüm şirketler aynı sorunlarla karşılaşmaktadırlar ve kriz sonuçlarına çaresiz olarak katlanmaktadırlar. Kalite Yönetim Sisteminin etkin ve gerçekçi olarak uygulanmasında ise; şirket hedefleri ve büyüklüğüne uygun olan kendine özgü “model” olacak bir yönetim tarzı ortaya çıkarmaktadır.
Deniz ve hava taşıma şirketlerinin
aktivite ve hizmet (ürün) kapsamı; ticari sözleşmelere göre belirlenmiş liman veya havaalanı arasında ulusal/uluslararası kurallar çerçevesinde can ve mal emniyetinin sağlanarak Yolcu ve Kargo (navlun) taşımacılığıdır. Kapsamın geniş bir alanda olması hizmet sunumunda değişik müşteri gruplarını oluşturmaktadır.
Kalite Yönetim prensiplerinden birisi olan Müşteri Odaklılık; müşteri gerekliliklerin karşılanması ve beklentilerin aşılması için, müşterinin mevcut ve gelecekteki ihtiyaçların anlaşılması ihtiyacı olarak tanımlanmaktadır. Şirketler müşterilerine bağlı olarak ticari faaliyetlerini yürüteceklerse, müşterisi hizmet kalitesinin son hakemidir. Havayolu işletmeciliği yapan bir şirketin müşterisi tur operatörüdür. Tur operatörü tarafından belirlenen “müşteri şartlarını” havayolu şirketi ticari sözleşmelerle göre karşılamaktadır. Yolcu yönünden bakılırsa tur operatörünün direkt müşterisi, havayolu şirketinin de dolaylı müşterisidir. Yolcu taşıma kuralları ve sunduğu hizmet yönüyle havayolu şirketinin müşterisi olmaktadır. Hizmetin (ürün) kullanıcısı yolcudur ve kalitenin belirlenmiş gereklilikleri içinde yolcunun gereksinimleri tespit edilmelidir.
Gemi Yönetimi (Ship Managament) yapan bir şirket armatörün gemilerini belli bir ücret karşılığı işletilmesi sağlamaktadır. Kiralama sözleşmeleri (charter party) ile de gemileri kiracılara tahsis etmektedir. Armatör ile kiracı arasında bir köprü kurmaktadır. Şirket için her ikisi de müşteri sayılmaktadır. Şirket operasyon yetkisi ile kiracısına donatılmış gemi temin ederek, uluslararası kurallara göre emniyetli bir taşımacılık hizmeti vermektedir. Gemi giderlerini karşılayan armatöre de gemisinin daimi olarak navlun taşıması sağlamaktadır. Müşteri bağlılığı, kalıcılığı ve pazar payı kazanımı, şirketlerin mevcut ve potansiyel müşterilerinin beklentilerine odaklanmasıyla gerçekleştirilebilir. Bu nedenle deniz ve hava taşıma şirketleri müşterilerinin bugünkü ve gelecekteki ihtiyaç ve beklentilerini anlamalı, bu ihtiyaç ve beklentileri karşılamalı ve hatta aşmalıdırlar.
Bazı şirket yöneticileri,
kalite maliyeti nedeniyle kalite yönetim sitemi kuralları ve uygulamalarına isteksiz yaklaşmaktadırlar. Bu arada etkin olmayan bir kalite anlayışı göstermelik olacaktır. Şirket bünyesindeki kalite bilinç düzeyi ve iyileştirme çalışmaları zamanla ortadan kalkacaktır. Personel tarafından da kalite çalışmaları gereksiz olarak algılanacaktır.
Kalite çalışmalarında ilk etaptaki önleme ve değerlendirme maliyetlerinde belli bir artış olmasına rağmen başarısızlık maliyetlerinin belirgin oranda azalmasını sağlayacaktır. Sürekli iyileştirme çalışmaların geliştirilmesi de toplam kalite maliyetlerinin azalmasını sağlayacaktır. Başarısızlık maliyetlerinin minimize edilmesi şirketin karlılığı artıracaktır. Taşımacılık sektöründe rekabetin yoğun olduğu göz önünde bulundurulursa bu hususları dikkate alan şirketler önemli bir avantaj elde edecektir.
Süreç Tabanlı Kalite Yönetim Sistemi (KYS) Modeli; müşteri şartlarını karşılamak sureti ile müşteri tatminini artırmak için, KYS'nin geliştirilmesi, uygulanması ve etkinliğinin artırılmasında “süreç yaklaşımı”nı temel alınır. Kalite yönetimi tek başına bir faaliyet değildir, tüm yönetimin bir parçasıdır. Kalite yönetimi, kalite amaçlarına ulaşmak için kaynakları organize eder, kontrol eder ve yönlendirir. Diğer bir deyişle, kalite politikasını (örneğin; kalite amaç ve hedefleri) belirlemek ve bu politikayı uygulamakla ilgilidir.
Maalesef, deniz ve hava taşıma şirketlerinde, el yordamı ile yönetime inanan bir çok yönetici var. Bu ilkel ve yetersiz bir yaklaşımdır. MÖ. 6. yüzyılda Çinli filozof Laf Tse şunu söyler; “Bazı liderler vardır, halkı tarafından sevilirler, bazılarından ise korkulur. En iyi liderler ise varlıkları hiç fark edilmeyenlerdir.
En iyi liderler görevlerini bitirdikleri zaman halka şöyle söyler: BİZ HER ŞEYİ KENDİMİZ YAPTIK.”