OTOMATİK UÇUŞ SİSTEMİ “GÖSTERGELERİ VE KUMANDA ALETLERİ” (2) OTOMATİK KUMANDA PANELİ -(MCP) OTO PİLOT KUMANDA PANELİ


Osman Gaygısız / Teknik Öğretmen (elektronik)

ogaygisiz@thy.com

http://egitim.thy.com

    Glareshield Vertical Navigation
    Glareshield

     


     

     

     

     


    (1) VNAV butonu

    Bu butona basmak –

    VNAV üzerindeki lamba yanar uçağın yükseliğini kontrol eden VNAV SPD, VNAV PTH modları devreye girer uçağın Hızını kontrol eden FMC SPD, N1, RETARD, or ARM. Daha önce anlatılan HIZ penceresindeki sayılar kaybolur FMC Hız hedefini ve bunu gösteren küçük işaretçiyi kontrol eder.

         

    (2) Yükseklik penceresi 


    Bu pencere gösterilen FEET değeri; ya kaptana uyarı amacıyla çalışan ALT .ALERT sistemine bilgi veriyor ya da uçağın yüksekliğini kontrol amacıyla çalışan oto pilot modlarına bilgi verir. Bu penceredeki değerler 0 ile 50,000 feet arasında 100 feet’lik aralıklarla değişir.  

         

    (3) V/S penceresi  


    Pencere: boştur.

    (V/S modu devrede değil iken) Uygulanmakta olan değeri gösterir.(V/S modu V/S butonuna basılarak devreye konduğunda).
    Hedeflenen (uygulanacak) değeri gösterir. (V/S tamburundan ayarlama yapıldığında) Değeri –7900 ile +6000 fpm arasında değişebilir.
    Penceredeki değerler: 50 fpm basamaklar halinde azalır ya da artar, eğer seçtiğimiz değer 1000 feet/minute (feet/dakikadan) az ise;

         

    (4) Dikey Dalış Tırmanış Tamburu  


    Bu tamburun çevrilmesi –

    AŞAĞI ÇEVRİLDİĞİNDE –
    o (V/S ekranında) Dikey dalış hızını ayarlar
    o dalış hızı yükseltir yada tırmanma hızını azaltır

    YUKARI ÇEVRİLDİĞİNDE –
    o Yine (V/S ekranında) Dikey Tırmanış hızını ayarlar
    o Tırmanma hızı artırır yada dalış hızı azaltır.


    (5) Yükseklik değiştirme (LVL CHG) butonu Basılması –


    Bu durumda butonun lambası yanar (Daha sonra anlatılacak olan PFD deki mod ikazı “MCP SPD” şekline dönüşür (Hız Kontrol sistemi geçen sayıda açıklanan N1 moduna geçer ve tırmanma gerçekleşiyorsa N1 alçalma yapılacaksa “RETARD” yani gücü düşür anlamındaki moda geçer. Bu modlar PDF yede yansır.

    Sürat penceresinde (IAS/MACH penceresinde) sürat görüntülenir ve hedef hızı gösteren (hız sıkalasındaki) kursor bu değeri gösterir. Yukarıdaki bu mod sabit hız (airspeed) ile tırmanmak yada alçalmak için kullanılan bir moddur bu modu gerçekleğtirirken burun açısını ve motor gücünü bir arada kullanarak bunu gerçekleştirir. LVL CHG modunu devreye koymak için: yeni bir yükseklik seçilir bu hedef yüksekliktir.

    LVL CHG butonuna basılır ve hedef sürat seçilir.

    Tırmanma yapılırken –

    Hız kontrol sistemi limit süratleri korur yani uçağı ne aşırı hız konuma sokar ne de hızın çok düşerek uçağın düşmesine sebeb olur.
    Oto pilot sistemi hedef olarak kendisine gösterilen yani bizim girdiğimiz değeri korur.

    Dalış –

    Hız kontrol sistemi motoru rölanti değerlerine ayarlar ve rölantide tutar.
    Oto pilot sistemi ise, sürati sabitlemeye çalışır (yani burun açısını ayarlarak bunu gerçekleştirir.

    Uçağın hızı –

    Eğer hızı koruma modu devrede iken LVL CHG modu devreye konursa daha önce belirlenmiş hız tutturulmaya çalışılır ve korunmaya devam eder. Yani bu hız hedef hız olarak kabul edilir.
    Eğer hızı koruma modu devrede değil iken LVL CHG modu devreye konursa penceredeki hız hedef değer olarak kabul edilir.
    Bu durumda da penceredeki HIZ bu işlemler sırasında değiştirilebilir.
    İniş sırasında pistten gelen ideal iniş açısını bize bildiren sinyal (G/S) gelmeye başladığında ve oto pilot da bu sinyale göre uçuyorsa LVL CHG modu yasaklanır ve devreye sokulamaz.(After Glide Slope capture)


    (6) (APP) piste otomatik yaklaşma butonu.


    (Bu mod için “Yatay Mod” ların açıklandığı bölüme bakın)


    (7) Yükseklik Seçme butonu

    Çevrilmesi –

    Yüksekliği 100 foot luk değerler halinde değiştirir.
    Eğer yükseliği sabit tutmaya çalışan (ALT HOLD) mod devrede iken çevrilirse;
    daha önce açıklanan Sabit Oranla Dalış Tırmanış (V/S) modunu hazır (ARM) durumuna getirir.


    (8) Yükseklik Sabitleme Butonu (ALT HLD)

    Basılması –

    yüksekliksabitleme modunu devreye sokar,
    yükseklik değerinde uçağın kalmasını sağlamak amacı ile burun açını kontrol eder butonun basıldığı anda ALT HOLD ikazı PDF de görüntülenir ve butonun içindeki lamba yanar.


    (9) Sabit Dalış Tırmanış Oranı Butonu (V/S)


    Basılması

    (V/S) Sabit Oranla Dalış tırmanış modunu hazır (arm) ya da “on” konumuna getirir.
    Burun açısına kumanda ederek varyometre değerini sabit tutmaya çalışır.
    Otomatik Hız Kontrol Sistemini “HIZ SABİTLEME” modunda devreye sokar.
    Bu durumda kendi üzerindeki lamba yanar ve V/S ikazı PDF de görüntülenir.




    AUTOMATİC FLİGHT CONTROLS AND INDICATOR MODE CONTROL PANEL (MCP) (Option Without speed and altitude intervention)


    Glareshield
    Vertical Navigation
    Glareshield


    (1) VNAV Switch


    Push –

    VNAV switch light illuminates pitch mode annunciates VNAV SPD, VNAV PTH
    A/T mode annunciates FMC SPD, N1, RETARD, or ARMIAS/MACH display blanks and airspeed cursors positioned to FMC commanded airspeed.


    (2) ALTITUDE Display


    Displays selected altitude displayed altitude is reference for altitude alerting and automatic level-offs altitude range is 0 to 50,000 feet in 100 foot increments


    (3) Vertical Speed (VERT SPEED) Display


    Displays: blank when V/S mode not active present V/S when V/S mode is engaged with V/S switch selected V/S when V/S set with thumbwheel range is –7900 to +6000 fpm

    Display increments are:

    50 fpm if V/S is less than 1000 fpm
    100 fpm if V/S is 1000 fpm or greater.

    (4) Vertical Speed Thumbwheel


    Rotate –

    DN –
    o sets vertical speed in VERT SPEED display
    o increases rate of descent or reduces rate of ascent
    UP –
    o sets vertical speed in VERT SPEED display
    o increases rate of ascent or reduces rate of descent.


    (5) LVL Change (LVL CHG) Switch


    Push –

    LVL CHG switch light illuminates pitch mode annunciates MCP SPD for climb or descent autothrottle mode annunciates N1 for climb and RETARD followed by ARM for descent AS/MACH display and airspeed cursors display target speed.

    LVL CHG Mode
    The LVL CHG mode coordinates pitch and thrust commands to make automatic climbs and descents to preselected altitudes at selected airspeeds.

    A LVL CHG climb or descent is initiated by:

    selected a new altitude
    pushing LVL CHG switch
    setting desired airspeed.

    Climb –

    autothrottle holds limit thrust
    AFDS holds selected airspeed.

    Descent –

    autothrottle holds idle thrust
    AFDS holds selected airspeed.

    Airspeed –

    if a speed mode is active when LVL CHG is engages, this speed is retained as target speed
    if a speed mode is not active when LVL CHG is engages, existing speed becomes target speed
    speed can be changed with MCP IAS/MACH Selector.

    The LVL CHG mode is inhibited after glideslope capture.


    (6) Approach (APP) Switch


    (See Lateral Navigation)


    (7) Altitude Selector (SEL)


    Rotate –

    sets altitude in ALTITUDE display in 100 foot increments.
    arms V/S mode if rotated while in ALT HOLD at selected altitude.


    (8) Altitude Hold (ALT HLD) Switch


    Push –

    engages ALT HOLD command mode
    commands pitch to hold uncorrected barometric altitude at which switch was pressed
    annunciates ALT HOLD pitch mode and illuminates ALT HLD switch light.


    (9) Vertical Speed (V/S) Switch


    Push –

    arms or engages V/S command mode commands pitch to hold vertical speed engages
    A/T in speed mode to hold selected airspeed annunciates V/S pitch mode and illuminatesV/S switch light.