UYKU VE VARDİYA SORUNU
Geceleri çalışan insanlar, beynindeki saati değiştiremediği için, uykusuzluk çekiyorlar. Gece çalışanlar, depresyona daha yakınlar ve bağışıklık sitemleri de daha zayıf
İnsan vücudu uyku, uyanıklık, vücud ısısı ve hormonsal dengeleri düzenleyen beyine yapay olarak çalışma saatleri ve düzenini bildirse de, beyindeki saat hiç bir zaman değişmez. Tıpkı kuşların ve doğanın gündüz uyanması, gece uyuması gibi beyin de buna programlanmıştır ve %100 adaptasyonu yoktur. kandırıcı etükiler gösteriyor ki, gece uyunan 5 saaatlik bir uyku, gündüz uyunan 10 saatlik bir uykudan daha dinlendiricidir. Vardiyalı çalışma düzeni ya da vardiyalı çalışanlar arasındaki adıyla “shift”, insan beyninin doğal ritminin bozulması ile vücudun uyumuna ve ritminin bozulmasına neden olur. Bu ritim bozukluğu sonrası; insanda uyku problemleri, bazı hastalıklara karşı dirençsizlik, baş ağrısı gösterir. Vardiyalı çalışan insanda, başta sürekli yorgunluk ve depresyon olmak üzere, hastalıklara daha çabuk yakalanma (dirençsizlik) görülür.
Davetler, eğlenceler, gösteriler, yemekler ve toplantılar gibi sosyal etkinlikler hep gündüz çalışanların yaşamlarına göre ayarlandığından, gece çalışan, ya uykularından fedakarlık etmek durumunda, ya da bu tür etkinliklerden uzak durmak zorunda kalırlar.
Uykudan yapılan fedakarlık, yerini hata yapmaya, işte başarısızlığa, sinir bozukluğu ve uyumsuzluğa yol açar.
İkinci şık olan etkinliklerden uzak kalma ise; vardiyalı çalışanda bu tür sosyal olaylardan zamanla soğmaya ve sosyal bir izolasyona nden olur.
Gece vardiyacıları, zamanla kendilerini yalnız hissetmeye başlar. Bağışıklık ve sindirim sistemi düzeni bozulur. Bu tür insanlar, soğuk algınlığı, grip gibi hastalıklara daha kolay yakalanıyor ve kolestrol düzeyleri yüksek olduğundan kalp hastalıkları ortaya çıkıyor. Gündüz çalışan çalışanlar, istatistikler gösteriyor ki, vardiyalı çalışanlardan daha uzun yaşıyorlar. Özellikle sık değişen vardiyalar ve düzensiz çalışmalar; uyku sağlığını bozduğu için, vardiyalı çalışanlar depresyona daha yatkın ve bağışıklık sistemi daha zayıf oluyor.
Önlemler:
• Uyku sağlığını ciddiye alın, düzenli ve yeterli uyuyun.
• Gürültü almayan en karanlık ve serin olan odayı uyumak için seçin.
• Pencerenizi mümkünse çift kat. hatta pancurlu yapın. beyaz güneşlik dışında perdenizi kalın ve işik geçirmez olanınından seçin. En iyisi ikisini de kullanın.
• Radyo ve TV'yi kapatın. Eğer önemli bir telefon beklemiyorsanız telefonun fişini çekin. Eğer telefona bakacak biri versa, telefonun zil sesini kısın, portatif telefonları en uzak odada bulundurun.
• Derin ve uzun uyku çekin, kesik ve aralıklı uykunun yararı olmayacaktır.
• Yattığınız odada kuş, kedi, köpek bulundurmayın, uyanmanıza neden olacak hiç bir şeye izin vermeyin.
• Vardiyada ağır yemek yemeyin, olanaklı ise kahvaltıyı seçin. yatmaya yakın su içmeyin.
•Abur cubur yemeklerden kaçının, kahve, çay, sigara ve alkolden uzak durun. Uyku ilacı kullanmayın.
• Yatmadan önce odayı iyice havalandırın. Odada (gündüz uyuyacağınız için) oksijen dolaşımı yapması amacıyla saksı bitkisi bulundurun. Ilık bir duş alın ve ılık bir bardak süt için.
• Herşeyden önemlisi stresten uzak durun.