Airbus'in Yeni Uçagi: A 350

Hazirlayan : Ilhan Özdemir / Çeviri: Mert Alper Güner

A350 ilk olarak iki versiyonda üretilecek: 8,800 nm (16.300km) menzilli, 3 sinif konfigürasyonuna sahip 253 yolcu kapasiteli A350-800 ve 7,500 nm (13.890km) menzilli ve yine 3 sinif konfigürasyonuna sahip 300 koltuk kapasiteli A350-900. A350 üretim programi 6 Ekim 2005’de start aldi. Uçagin toplam gelistirme maliyetinin yaklasik 3.5 milyar dolar civarinda olacagi tahmin ediliyor.

A350’nin sinifindaki rakipleri ise Boeing 787 ve 777-200ER.

A350’nin Tarihçesi

Havayollari ise Boeing’in, 787’nin A330’dan %15 daha az yakit tükettigi iddiasina karsilik olarak Airbus’i yeni bir model üreterek rekabete girmesi için baski yapti. Airbus ise bu baskilara baslangiçta A330’un basit bir türevi olan ve iyilestirilmis aerodinamige ve biraz daha gelistirilmis motorlara sahip A330-200L ile cevap verdi. Ancak havayolu firmalari bu degisiklikten tatmin olmadi ve Airbus 3.5 milyar Avro’luk bir yatirimla yeni bir tasarim ortaya koymak zorunda kaldi: A350. Pek çok degisiklige sahip olan A350 (genel gövde yapisi hariç) yeni kanatlari, motorlari ve yatay stabilizesi ile yepyeni bir uçak olarak üretilecek. Yolcu kapasitesi olarak A330 ile hemen hemen ayni olan A350’nin göze çarpan ilk farki 7500nm’den 8800nm’a çikarilan uçus menzili. Bu sayede A350 Boeing’in 787-9 ve 777-200ER modelleri ile basa bas bir rekabete girebilecek.

Airbus A350 yine A330 ve A340’in üretildigi tesislerde üretilecek ancak bu defa Çin, Rusya ve diger ülkelerden risk katilimcilari da projede pay sahibi olacak. A350’nin yer alacagi pazarin ihtiyaci, kargo firmalari da hesaplanirsa önümüzdeki yirmi yillik süre içerisinde yaklasik 3300 uçak olarak görünmekte ve Airbus bu pazarin yarisini ele geçirme hedefinde.

A350 projesinin ilk aylari ABD ve AB arasinda, devletlerin Boeing ve Airbus’a saglayacaklari desteklerle ilgili tartismalarin yasandigi problemli bir zamana denk geldi. Boeing, Avrupali hükümetlerin Airbus’a avantaj sagladigini ve böylece Dünya Ticaret Örgütü (WTO) tarafindan 1992’de yayimlanan rekabet kurallarinin ihlal edildigini iddia ederek WTO’ya sikayette bulundu. Buna karsilik olarak AB, Boeing’in 787 ve daha önceki projeleri için devletten aldigi sübvansiyonlar ve ayrica askeri projeler için aldigi ek sübvansiyonlar ile ilgili baska bir iddia dosyasi ile cevap verdi

Konunun bu sekilde çözümünün zor oldugunu gören ABD ve AB, Airbus-Boeing sübvansiyon tartismalarini 11 ocak 2005’de karsilikli görüsmelerle çözeceklerini açikladilar. Bunun sonucunda da ABD ve AB Boeing ve Airbus’a yeni sübvansiyonlar saglanmayacagi konusunda anlasti.

Siparisler

Airbus A350 için ilk müsteri, siparis imzasini aralik 2004’te atan Ispanyol Air Europa oldu. Sirket A350-800’lerin ilk on adedini 2011 yilinda teslim alacak. Us Airways’in siparisi ise America West ile yapacagi birlesime bagli.

Hedef olarak A350’nin 2010 yilinda uçmasi planlaniyordu ancak kokpit konfigürasyonu ile ilgili öngörülen degisiklikler bu tarihi 2011 yilina erteledi. Potansiyel Müsteriler

Burada adi geçen müsterilerin ayni zamanda Boeing 787 için de geçerli oldugunu belirtmek gerekir

A350 Teknolojisi

A330 ile kiyaslandiginda A350 yeni kabin, yeni kanatlar, yeni motorlar, yeni bir kuyruk, yeni inis takimlari ve daha pek çok yeni sistem içeriyor. A350 ayrica A380 için gelistirilen teknolojilerden de faydalaniyor, örnegin kompozit materyaller gibi. A350’nin %60’i gelismis materyaller kullanilarak üretilecek: %39 kompozit, %23 alüminyum-lityum, %14 çelik, %11 alüminyum, %9 titanyum ve diger gelistirilmis materyaller gibi. A350’nin kanatlari yeni bir kompozit maddeden yapilacak ve gövdesi de özel gelistirilmis bir alüminyum-lityum alasimi ile üretilecek. Kompozit ve Alüminyum-Lityum alasimlarinin yaygin kullanimi sayesinde uçagin Dow’unda (Dry Operating Weight) 8 tonluk bir kazanç saglanacak.

Airbus A350’de motor olarak, Boeing 787 için üretilmis olan Rolls-Royce Trent 1700 ve General Electric Genx motorlarinin bleed-air versiyonlarini kullanmayi planliyor. Ilk siparislerde GE Genx motorlari kullanilacak ancak daha sonra RR Trent 1700’ler de projeye dahil edilecek. Genx’lerde 63,000 ile 75,000 lbf (280 kN to 334 kN) arasinda degisen dört thrust seviyesi seçenegi bulunuyor.

Airbus ayrica kabin içi üretimini gelistirmek üzere BMW ile ciddi bir isbirligi yapiyor

Teknik Özellikler

A350’nin kabini A330 ile ayni dis çapa sahip olmakla beraber 75mm daha genis olacak ve yolcu için daha fazla bas üstü alani saglayacak

A350’nin iki versiyonu var: A350-800 ve A350-900. Bu iki model, yolcu kapasiteleri ve menzilleri disinda teknik olarak birbirinin tamamen aynisi. A350-800, 787-9 ile rekabet edecek, öte yandan A350-900 ise 777-200ER ile ayni kulvari paylasacak. Asagidaki tabloda karsilastirma amaçli olarak Boeing 787’nin verileri de dahil edilmistir.

Referanslar 1. http://www.usairways.com/about/press/nw_05_0519.htm 2. www.moneycentral.msn.com 3. "Rolls-Royce to develop Trent 1700 for A350", David Kaminski, Flight International, October 6 2005 4. Airbus, June 12, 2005 [26] [27] 5. Boeing Commercial Airplanes [28] 6. http://boeing.com/commercial/777family/777technical.html 7. The Wall Street Journal, December 15, 2004