A320 BAKIM PRATİKLERİ HİDROLİK İKMALİ

Değerli arkadaşlar, gün geçtikçe gelişen, büyüyen ve daha ileriye giden havacılık sektöründe, amacımız üstlendiğimiz önemli görevde daha ileriye, daha iyiye gidebilmektir. Bu her uçak bakım personelinin amaçladığı ve özümsediği bir görevdir. Bilgi ise bizleri arzu ettiğimiz noktaya getirecek en önemli araçtır.

Üretici firma tarafından temin edilen bakım manuelleri ve işletici firmanın oluşturduğu bakım kartları, uygulamalarımızın ana temelini oluşturmak kaydı ile sizlere A320 serisi uçaklarda hidrolik ikmal işlemini anlatmak istiyorum.

Hidrolik ikmali her uçakta olduğu gibi önemli ve dikkat isteyen bir konudur. Her şeyden önce sisteme ikmal edilecek hidrolikten emin olmak gerekir. Mineral esaslı hidrolikler ile fosfat ester tipler karıştırılmamalıdır. En yaygın kullanılan ve Fluid 41 olarak bilinen MIL-PRF-5606H hidroliğin A320 serilerinde kullanılan ve yine en yaygını Hyjet-IV-A olan F–NSA–307110 ile karıştırılması sistemde reaksiyona sebep olacaktır. Yüksek basınç ve sıcaklık altında jelleşme özelliği gösteren bu karışım öncelikle hidrolik sistem filtrelerini tıkayacak, takip eden aşamalarda da yine özellikle basınç sensorlerinin (pressure switch) bulunduğu sistemin daralan noktalarında tıkanıklıklara sebep olacaktır. Karışması halinde derhal temizlik için gerekli bakım prosedürleri uygulanmalıdır. Bu sistemin komple elden çıkmasına sebep olabilecek kadar ciddi bir durumdur.

Daha sonra hidrolik sistem akümülatör ve rezervuar nitrojen basınçları kontrol edilmelidir. 20ºC Ortam sıcaklığında hidrolik akümülatör basınçları 130 bar (1885 psi), rezervuar basınçları ise 3.5 bar (50 psi) olmalıdır. Eğer değerler ikmal portları üzerinde ve AMM'de belirtilen değerlerden farklı ise öncelikle nitrojen ikmali yapılmalıdır. Uçağın gövdesinin sol tarafında bulunan yeşil sistem kapağı açılır. Hidrolik sistemlere servis yapılmasına imkan veren servis paneli bu bölmededir. Servis için panel üzerinde yer alan ikmal portu ve el pompası kullanılır. Bu pompanın çalıştırılması için gerekli olan kol ise, uçağın sağ tarafında, sarı hidrolik sistem ulaşım kapağının altında ve kolay açılabilen kelepçeler ile panel karşı duvarına yerleştirilmiştir. Kol, el pompası üzerindeki dişli şafta takılır. Kol daha az güç kullanmak için uzatılmak istenirse yine kol içinden çıkan ve alt ucuna vidalanan uzatma kolu kullanılmalı, dışarıdan bir uzatma kolu bağlanmamalıdır.

Servis kolaylığı açısından servis esnasında kullanılacak hortum da uçak üzerinde yer almaktadır. İkmal panelindeki tapa sökülerek yerine yuvarlak muhafazası içindeki ikmal hortumu bağlanır. El sıkılığı yeterlidir. İkmal esnasında kol orta hızda ve tam hareket ettirilmelidir. Çok hızlı veya yarım hareket ikmal el pompası seal'ini hasarlar ve el pompasının devreden çıkmasına neden olur. Bu durumda ikmal sadece, taşıması ağır olan ve dış istasyonlarda veya uçuş görevlerinde temini zor olan yer hidrolik ikmal araçları (hydraulic ground cart) ile yapılabilmektedir.

İkmal panelinde sol üstte hidrolik sistem seçici, sağ üstte ise seviye göstergesi yer alır. İkmal edilmek istenen sistem sol üstteki seçiciden seçilir. Gösterge aydınlanacak ve ibre seçilen sistem için durumu gösterecektir. Göstergede dikkat edilmesi gereken, üçlü bir gösterim şablonu olduğudur. Sarı sistem için sarı yay, mavi ve yeşil sistem içinde kendi renginin olduğu yay okunmalıdır. Alışılageldiği üzere doğru seviye için sürekli yeşil hatta bakmak yapılacak yanlışlardan biridir ve sarı ve mavi sistemlere aşırı hidrolik ikmali yapılmasına neden olur. Aynı zamanda aşırı ikmal sebeplerinden biri de kullanıcı sistemlerin aktif olmalarıdır. A320 serisi uçakların kargo kapıları sarı hidrolik sisteminden beslenmektedir.

Kargo kapakları açıkken sarı sistemi bandın sonun a kadar ikmal etmemek gerekir. İkmal sırasında hidrolik ile çalışan sistemler kapalı ve basınçsız olmalıdır. Sadece uçak park freninde olmalıdır. Ya kapıları kapatıp uçak frene alınmalı veya uçak bakım kitabında belirtildiği oranda daha az hidrolik ikmali yapılmalıdır. Sisteme olması gerekenden daha fazla hidrolik ikmali yapılması hidrolik rezervuarın hava ile basınçlandırılmasında tutarsızlığa sebep olabilir. “RSVR LO AIR PR” sistem uyarı mesajının alınmasının sebeplerinden biri de sisteme normalden fazla hidrolik ikmali yapılmasıdır.

İşlem bittikten sonra seçiciyi nötr konuma getirmek gerekir. Seçicinin herhangi bir sistemde bırakılması hidrolik sistemleri devreden çıkartacaktır. Yine işlem bittikten sonra ikmal hortumunun iyice boşaltılması gereksiz gövde kirlenmelerini önleyecek bir ayrıntıdır. Gövde altındaki bu kirlilik uçuş öncesi kontrollerde gereksiz zaman kayıplarına neden olacağı gibi gövde boyasına da zarar verecektir.

YTüm sistem değerleri 20ºC sıcaklık seviyesi için verilmiştir. Sarı hidrolik sistem ikmal seviyesi 20ºC sıcaklıkta park fren seçili iken ölçülmesi gereken değerdir.

Eğer hidrolik ikmali herhangi bir bakımda, söküm/takım işleminden sonra, hidrolik seviye düşük ikazı sonucu veya ani hidrolik sistem boşalması sonucu yapılıyor ise ilgili sistemden hava alma işlemi (bleeding) yapılmalıdır.

Ulaşım kapaklarını kapatmadan tekrar gözle kontrol yapmak mesleki alışkanlıklarımızın gelişmesi için faydalı bir pratiktir.

Başarı ayrıntılarda gizlidir.

Değerli meslektaşlarıma başarılar dilerim.