737-800 serisi uçaklarda basınçlandırma sistemi diğer Boeing uçaklarından çok farklı değildir. Havalandırma pack'ları kabine basınçlı hava gönderirler. Sistemde arka gövde üzerinde bir outflow valf, ön tarafta elektrik & elektronik kompartımanında iki adet dijital kabin basınç kontrolü vardır.

Basınç kontrolörleri kabin yüksekliğini kontrol etmek için outflow valfi kullanırlar. Sistemin çalışması sırasında sadece bir tanesi görev yapar. Diğeri ise yedekte bekler. Basınçlandırma sistemi, kabin basıncını limitler içinde tutmak için iki çeşit güvenlik valfi kullanır. Pozitif basınç sağlamak için (yani içeriden dışarıya doğru) iki adet pozitif relief valf, negatif basınç sağlamak için ise bir adet negatif relief valf. Eğer basınç farkı ayarlanan değerden fazlaysa pozitif relief valf kabindeki fazla basıncı düşürmek için açılır. Negatif relief valf ise dış basınç kabin basıncından aşırı fazla ise açılır. Bu relief valflerin çalışmalarının kokpitten takip edileceği bir göstergeleri yoktur.

Basınçlandırma sisteminin kontrolü ve indikasyonu, P5-baş üstü panelinin sağ alt tarafındaki ‘'kabin basınç kontrol paneli'' ile yapılır.

Şekil 1: Kabin basınç kontrol paneli

Basınçlandırma sistemi paneli üzerindeki FLT ALT selektör düğmesi ile planlanan uçuş yüksekliği girilir. Bu düğmenin bir alt tarafındaki LAND ALT selektör düğmesi ile varılacak havalimanının yüksekliği girilir. Panelin sağ tarafında basınçlandırma modunun seçileceği bir selektör vardır. Bu selektör ile AUTO, ALTN (alternate), MAN (manual) modlarından birisi seçilir.

Panelin sağ üst tarafında outflow valfin pozisyonunun takip edildiği bir gösterge vardır. Bu gösterge, basınçlandırma kontrolörünün her üç modunda da valfin durumunu gösterir. İndikatörün hemen altında bulunan toggle düğmesi ile manual modda outflow valfin kontrolü yapılır. Düğme merkez pozisyona yay yüklüdür.

Kabin basınç kontrol panelinde iki adet gösterge vardır; Kabin yükseklik-basınç farkı göstergesi (cabin altitude-differantial pressure), kabin tırmanma oranı göstergesi (cabin rate of climb).

ALT HORN CUTOUT düğmesi, kabin basınçlandırma sisteminin sesli uyarısını durdurmaya yarar.

İndikasyonlar

Basınçlandırma sisteminin durumunu gösteren 4 adet ışıklı uyarı vardır. Uçuş öncesinde, kabin basınç kontrol panelinde planlanan uçuş yüksekliği FLT ALT bölümüne girilir. Sonra varılacak istasyonun yüksekliği, LAND ALT değeri olarak girilir. Sistemin AUTO modda çalıştığından ve AUTO FAIL lambasının sönük olduğundan emin olunmalıdır.

Uçak parktayken, taksi yaparken ve düşük motor thrust'ı sırasında, basınç kontrolörü outflow valfi sonuna kadar açar. Uçakta basınçlandırma olamaz. Kalkış sırasında, outflow valf yavaş yavaş kapanmaya başlar. Kabin kalkılan meydan yüksekliğinin 200 feet aşağısı bir yüksekliğe basınçlanır. Kabin yüksekliğindeki bu düşüş (yani basıncın artması) sistem performansını ve kalkış sırasında yolcu konforunu arttırır.

Uçuş sırasında, basınç kontrolörü outflow valf ile kabin yüksekliğini kontrol eder. Yükseliş sırasında kabin yüksekliği ile uçak yüksekliği arasında bir denge kurulur. Uçak planlanan uçuş yüksekliğine varınca, basınç kontrolörü cruise moduna başlar. Bu modda uçak yüksekliği küçük miktarda değişmesine rağmen kabin yüksekliği uçuş sırasında sabit kalır. Eğer basınç farkı maksimuma ulaşırsa; kabin yüksekliği, basınç farkını limitlerde tutmak için değişir. Yani basınç farkının artmasına izin verilmez.

İniş sırasında; basınç kontrolörü, kabin yüksekliğini planlanan inilecek meydanın yüksekliğinin 300 feet altına ayarlar. Bu şekilde kabin yüksekliğinin yaklaşma değişiklikleri minimize edilir.

İnişten sonra outflow valf yavaşça açılır ve uçaktaki fazla basınç tahliye edilir. Uçuştan sonra uçuş ekibinin basınçlandırma sistemine hiçbir müdahalesi olmaz.

Çalışma Modları

Amber renkli OFF SCHED DESCENT lambası, eğer uçak kontrol panelinde girilen FLT ALT değerinden daha düşük bir yükseklikte alçalmaya başlamışsa yanar. Mesela, uçuş yükselme sırasında iptal edilip kalkılan meydana geri dönülürse, bu lamba uçak alçalmaya başlarken yanar. Basınç kontrolörü kabin yüksekliğini kalkılan meydanın 300 feet aşağısına ayarlamaya başlar. Eğer uçak tekrar yükselmeye başlarsa lamba söner ve sistem tekrar normal şartlarda çalışmaya devam eder.

Eğer kabin yüksekliği 10,000 feet'ten fazla ise, kabin yükseklik ikazı ötmeye başlar. İkazı durdurmak için ALT HORN CUTOUT düğmesine basılır.

Uçuş sırasında başka bir meydana inmek gerekirse, LNT ALT değeri inilecek yeni meydan yüksekliğine ayarlanmalıdır. Uçak alçalmaya başladığında, basınçlandırma kontrolörü kabin yüksekliğini inilecek yeni meydanın 300 feet altına ayarlar.

Eğer bir kontrolör arızalanırsa, AUTO FAIL lambası yanar. Bununla birlikte sistemin yedek basınçlandırma kontrolörü tarafından çalıştırıldığını gösteren yeşil renkli ALTN lambası da yanar. Ayrıca P7- kaşüstü panelinde MASTER CAUTION ve AIR COND anons lambaları yanar. Bu uyarı ışıklarını söndürmek için MASTER CAUTION butonuna basılır. AUTO FAIL lambasını söndürmek için mod seçme düğmesi ALTN bölümüne alınmalıdır.

Eğer her iki basınç kontrolörüde arızalanırsa AUTO FAIL lambası, P7'de MASTER CAUTION ve AIR COND anons lambaları yanar. Bu durumda sistem manuel olarak kontrol edilir. Bunun için mod seçme düğmesi MAN ( manuel ) bölümüne alınmalıdır. Manuel moda alındığında yeşil renkli MANUAL lambası yanar. Sistemi manuel olarak çalıştırmak için, basınçlandırma panelinin altındaki plakarddan yararlanılır. Böylece hangi uçuş yüksekliğinde uçulacaksa buna uygun olan kabin yüksekliği bulunur.

Manuel modda outflow valf, mod seçme düğmesinin üstündeki toggle düğmesi ile kontrol edilir. Düğme, kabin basıncı plakartta bulunan değere gelinceye kadar OPEN veya CLOSE pozisyonlarında tutulur.

Kaynaklar: 737 Computer Based Training - Pressurization System