Yakamoz

Şairlerin kimi zaman sevgilerine şahit gösterdiği, kimi zaman arkadaş edindiği, kimi zaman karanlık gecelerde kılavuz olarak seçtiği Yakamoz. Evet bazen şarkılarda duyduğumuz, bazen doğrusunu tam bilmeden bir deniz kıyısında seyre daldığımız Yakamoz nedir?

Çoğumuzun Yakamoz diye bildiği Ayın Savkı , ay ışığının denize yansımasına denir. Yakamoz'un gerçek anlamı ise latince de Noctiluca Miliaris veya Noctiluca Scintillans diye bilinen, milimetrik boyutlarda ve flagella adı verilen uzantıları sayesinde hareket edebilme özelliğine sahip tek hücreli bir canlıdır. Ateş Böceklerinin denizde yüzebildiğini insana hissettiren bu canlılar kinetik enerji sonucunda muhteşem bir manzaranın oluşmasına sebep olurlar.
Ancak Lüminesans maddesini bünyesinde barındıran bu canlıdan milyonlarcası bir araya gelerek bir balık sürüsünün geçişi, bir balıkçı teknesinin hareketi veya bir misinanın suyla buluşması ile oluşan çarpışma sonucunda bu muhteşem ışık gözterisini bizlere sunarlar. Balıkçılıkla az çok ilgilenenler bilirler; balık avlamaya çıkan teknelerde yüksek bir direk ve bu direğin ucunda oturulacak bir yer vardır.
Balıkçılardan biri buraya oturarak özellikle ay olmayan gecelerde küçük balıkların veya tekneden atılan misinaların sebep olduğu ışıklı yolları görerek tekneyi yönlendirir ve yakamozların yaydığı bu ışıktan Lüfer korkup kaçmasın diye Lüx ışığı kullanırlar. Zokalı Sarkıtma diye de tabir edilen bu avlanma yönteminde ışık kullanılmasının amacı Yakamozun oluşturduğu ışığı kesmektir. Genelde olta ipinin gece görünmeyeceği düşünülse de bu yanlış bir yargıdır.
Eskiler daha Lüx Lambaları yokken lüfer avına mehtaplı gecelerde çıkarlarmış. Buradan da anlaşılacağı gibi Yakamozu ay ışığının baskın olduğu gecelerde değil simsiyah bir gecenin hakim olduğu zaman görebilirsiniz. Ay ve Yakamoz aynı sahnede asla yer almazlar. Sanki Ayın Şavkı çıkınca, doya doya seyretmemiz için Yakamoz ortalarda olmaz. Ay da arada bir gizlenerek Yakamoz ile denizin bir arada danslarını seyretmemize fırsat verir. Yani biri varsa diğeri yoktur.
Yakamoz görmek için Ay olmayan ve şehir ışıklarından uzak bir yeri, güneyde el değmemiş koyları ya da bir balıkçı teknesini tercih etmeniz gerekebilir. Yavaş yavaş yaza veda etmek üzere olduğumuz bu günlerde bir fırsat bulup yakamoz ve dalgaların dansını seyretmeniz dileğiyle. Biz yine de size hiçbir zaman bu kadar yakından göremeyeceğiniz bu canlının büyütülmüş bir resmini basıyoruz.

İyi seyirler.

UTED DERGİ