|
Necmi KÖKSALATLASJET TEKNİK Aralık 2006 |
| |
|
Yakıtın içinde yaşayan ve kanat yapısını kemiren bir bakteri olduğundan haberiniz var mıydı? Bu bakteri kanat içindeki deliklerde korozyon meydana getirerek yakıt sızıntılarına dahi sebep olabilir. Hormoconis resinae adıyla tanımlanan bu bakteri havacılıkta yakıt bakterisi olarak bilinir. Bu bakterinin Malezya'da ağaçlarda yaşayan benzer bir bakteri çeşidinin evrim geçirmiş hali olduğu düşünülmektedir. 1960'lardan itibaren kerozin uçak yakıtının yaygın olarak kullanılmaya başlanmasından beri bu bakteri değişim geçirerek Hormoconis resinae haline dönmüştür. Bu bakteri uçak yakıtı, kerozin, asfalt, katran gibi toksik kimyasallarda yayılır ve büyür. Yayılma ortamı bulduğu diğer maddeler ise çam kozalağı ve reçinedir. Havada da uçuşabilir. Yakıt tanklarımızı boşaltıp temizleyebiliriz, fakat bu bakterinin rüzgar yoluyla yakıt tanklarının havalandırma girişlerinden girmesi muhtemeldir. Yakıt bakterisi sıvıların içinde yaşayabilir. Yakıt tanklarının altında açtığı mikronik deliklerden buğulanma şeklinde yakıt kaçaklarına sebep olur. Zamanla delikler genişler, korozyon oluşur ve kanat yapısında bozulmalar, ayrılmalar meydana gelir. Bu hale geldiğinde ise artık yakıt kaçağı damlalar haline dönüşür. Yakıt bakterisi, yakıtın içinde bulunan karbon ve hidrojen bileşiminden, deterjan ve bunların su bileşiminden beslenir. Beslenen yakıt bakterisi uzar ve daha fazla hareket kabiliyeti kazanır. Bu da yayılmasını kolaylaştırır. Yakıt içinde bulunan su daha çok alçak bölümlere hareket ettiği için yakıt bakterilerinin en fazla toplandığı bölge drain valf ve havalandırma girişleri yakınlarıdır. Tank tespit vida ve perçinlerin civarında da bu bakteriler bulunabilir. Normalde rengi kahverengidir fakat kurutulduğunda rengi beyaza döner. Bakterilerin yapışkan ve mat olmasından dolayı motorların yakıt besleme sisteminde muhtemel tıkanıklıklara sebep olabilir. Bu durum her ne kadar çok ufak bir ihtimal olsa da yakıtın düzenli drain edilmediği ve bakteri yoğunluğunun aşırı arttığı durumlarda mümkündür. Esas gerçek problem bakteri kendisi doğrudan metale saldırmaz fakat yakıtın kanat iç yüzeyi ile arasında noktalar halinde tabaka oluşturduğu için korozyona sebep olur. Üzerinde tuttuğu asit, yakıt tankının içindeki korozyonu önleyen primer boya ile reaksiyona girerek boyanın koruyucu özelliğini kaybetmesine ve pasif duruma geçmesine sebep olur. Suyun elektrik iletkenliğini arttırdığı için elektronlar daha hızlı akmaya başlar. Bu da oksitlenmeyi hızlandırır. Alüminyum metallerde oksitlenmeyi çabuklaştırır. Alınacak önlemlere gelince, öncelikle yakıt tankında mikrobik durum tespit edilmişse yakıt boşaltılır. Tamamen bakterilerden temizlenmelidir. Yakıt tankları açılır. Bir fırça ve su ile özellikle kenarlar temizlenmelidir. Tazyikli buhar da kullanılabilir. Uçak üretici şirketlerin bu konuda yayınladığı belgelerde çeşitli kimyasallarda bakterileri temizlemek maksadıyla tavsiye edilir. Daha önceki dönemlerde yakıt tanklarındaki bu bakterilenmeyi ortadan kaldırmak için radyoaktif cihazlar yakıt tanklarına yerleştirilmişti. Radyoaktif cihazlarla çalışma zorluğu ve teknik personelin radyoaktif cihazlarla çalışmaktan çekinmesi sebebiyle günümüz uçaklarında bu sistemler kaldırılmıştır. Kathon ve biober gibi yakıtın donmasını engelleyen kimyasallar da bakterileri ortadan kaldırmak maksadıyla kullanılabilir fakat pahalı bir çözümdür. Bu kimyasalları devamlı olarak kullanmak çözüm olmaktan çıkar, bakteri zamanla uyum sağlar. Bu sebeple şoklama ile belli periyotlarda uygulamak daha sonuç vericidir. Bu kimyasallar kullanıldığı zaman yakıt içinde iyice eritmek gerekir. Yakıt tankındaki su ile bir araya gelirse kristalleşir. Kimyasallarla yakıt tankını temizlemeden önce yakıt tankı su bakımından drain edilir. Yakıt tankı 3/4 ikmal edilir. Sonra yavaş bir şekilde kimyasallar dökülür ve iyice yakıta karışımı sağlanır. Kanat üzerindeki gravity fill cap kimyasalı tanka dökmek için kullanılır. Yakıt pompalarını kullanmak da yeterli karıştırmayı sağlayacaktır. Bu kullanılan kimyasal bakteri yok ediciler motorları etkileyebilir. Bunun için motor üreticileri ve uçak üreticileri ile temasa geçmek uygun karışım oranı ve uygun metot açısından gereklidir. Yakıt tankında bakteri olup olmadığı ticari olarak temin edilebilen kitler ile sağlanır. Piyasada bu maksatla kullanılan MicrobMonitor2, EasyCult Combi ve Bioscience's Fuelstat Resinae adlarında bakteri tespit edici kitler satılmaktadır. Önlemlere gelince 1- Yakıtın düzenli olarak suyunun alınması gerekmektedir. 2- Yakıt suyu alırken suyun tamamen alınması gerekmektedir. 3- Mümkün olduğu kadar yakıt tanklarını dolu tutmak gerekir. 4- Düzenli olarak yakıt kalitesini kontrol etmek gerekir. 5- Tankları düzenli olarak komple temizlemelidir.
|
UTED DERGİ |