A340  Integrated Drive Generator (IDG)

Hazırlayan : Nazım POTUR / Uçak Teknisyeni

Uçağın sistemleri tarafından ihtiyaç duyulan elektrik gücünü temin ettiği için,  güvenirliliği çok önemlidir. Bir jeneratör ve bir CSD (Constant Speed Drive) ünitesinden oluşmaktadır. CSD uçak motorunun dişli kutusu ile aktarılan farklı dönü hızlarını jeneratörün ihtiyaç duyduğu sabit dönü hızına çevirir. Böylece jeneratör uçak elektrik şebekesinin ihtiyaç duyduğu sabit frekanstaki 115VAC 3 faz 400Hz ‘lik elektrik akımını üretir. Ağırlığı 49.43 Kg.dır.

İnsan vücudu için kan ne kadar önemli ise  bir IDG içinde yağ o kadar önemlidir.

 

IDG Control and Monitoring

IDG yağ sıcaklık değeri daha önce belirlenmiş olan 142º C’ye ulaştığında Ecam SD’de advisory ikazı belirir.185º C veya üzerinde OVHT ikazı gelir. Normal değer 40-127 ºC  arasıdır. IDG’ nin yağı motordaki fuel  servo control torq motorlarından gelen yakıt hattı üzerine yerleştirilen IDG, oil cooler tarafından soğutulur. Bu heat exchanger da yakıt ve yağ borularla birbiri içersinden geçirilirken olası çatlakta yakıtın basıncı fazla olacağı için  IDG’nin yağına karışıp, yağ seviyesinde anormal bir artışa neden olacaktır.

 

 IDG P/B üzerindeki FAULT ikazı ancak yüksek yağ sıcaklığı ya da  düşük yağ basıncında yanacak ve “Single Chime” ile birlikte IDG’nin disconnect edilmesi pilottan istenecektir. Bu durumda, pilotun zaman kaybetmeden ECAM prosedürü  gerçekleştirmesi 250.000 $ lık bir  kaybın önlenmesini sağlayacaktır
 

IDG Oil Filter

IDG üzerindeki yağ filtresinin tıkandığını gösteren pop-out indikator göz kontrolü ile filtrenin durumunun anlaşılması kolaylını sağlar. Filtre giriş çıkışındaki basınç farklılığını ölçen differential pressure switch (DP) gönderdiği sinyal ile de GCU üzerinden filtrenin tıkandığının anlaşılmasını sağlar. CMS sistem print outların da bu durum confirme edilebilirken, ECAM’a düşen oil system fault ikazlarında da mutlaka test yapılıp ikazın yalnızca düşük yağ seviyesinden gelmediği de kontrol edilmelidir.
 

Yağın su, toz ya da diğer kimyasal sıvılar ile  kirlenmesi de IDG filtresinin tıkanıp indicatorun atmasının nedenlerinden olduğu gibi , dişlilerin korozyona uğrayıp hasarlanması ve OVHT durumlarının oluşmasının da başlıca nedenlerindendir.

IDG oil servicing işeminden sonra ilgili IDG GEN  p/b switch ile  oil level sensör reset edilmelidir.

Gen FAULT light motor dönmez veya ilgili generator arızalı iken yanar, üzerindeki /R reset anlamına gelip yalnızca generator’ü  resetlediği bilinmelidir..

IDG operasyonlarında AMM prosedürlerine uymak daha uzun ömürlü ve etkin çalışma süresiyle birlikte operasyonel güvenilirliği arttıracak, gereksiz işgücü ve bakım maliyetlerini de düşürecektir.


Disconnection

Arızalanan IDG’nin dişli kutusundan ayrılması aşağıda verildiği şekilde yapılır;

-  Safety guard açılır,

-  ELEC/IDG pushbutton switch’e basılır.
 

IDG  disconnected olduğunda push-button switch üzerindeki beyaz  OFF legend yanar ve DISC indikasyonu da  ELEC AC system sayfasında belirir.

IDG motor devrinin underspeed olduğu  durumda disconnect edilemediği gibi havada da tekrar reconnect edilemez.

Normal olarak IDG 50 saatin üzerinde disconnect modda uçurulmamalıdır eğer uçurulmuşsa da sökülerek dişli ve yatakların hasarlanma olasılığına karşın mutlaka shop inspection’a gönderilmelidir.

IDG disc P/B’na 3 saniyeden fazla da basılmamalıdır, aksi halde ayırma solenoid’i aşırı ısınıp hasarlanabilme olasılığı  artacaktır.
 

Reconnection

IDG'nin üzerinde  bir mekanik reset handle ring bulunmaktadır. Bu handle motor yerde dönmediği anda daha önce dişli kutusundan motor çalışırken ayrılmış olan  IDG’i şaftının tekrar dişli kutusuna bağlanmasını sağlar. IDG ancak yerde çalışmayan motorda reconnect edilebilir.

Kaynaklar: AIRBUS FAST MAGAZINE, AMM ve Teknik eğitim dökümanları.