| A340
Integrated Drive Generator (IDG) Hazırlayan : Nazım POTUR / Uçak Teknisyeni |
|
Uçağın sistemleri tarafından ihtiyaç duyulan elektrik gücünü temin ettiği için, güvenirliliği çok önemlidir. Bir jeneratör ve bir CSD (Constant Speed Drive) ünitesinden oluşmaktadır. CSD uçak motorunun dişli kutusu ile aktarılan farklı dönü hızlarını jeneratörün ihtiyaç duyduğu sabit dönü hızına çevirir. Böylece jeneratör uçak elektrik şebekesinin ihtiyaç duyduğu sabit frekanstaki 115VAC 3 faz 400Hz ‘lik elektrik akımını üretir. Ağırlığı 49.43 Kg.dır. İnsan vücudu için kan ne kadar önemli ise bir IDG içinde yağ o kadar önemlidir.
IDG Control and Monitoring IDG yağ sıcaklık değeri daha önce belirlenmiş olan 142º C’ye ulaştığında Ecam SD’de advisory ikazı belirir.185º C veya üzerinde OVHT ikazı gelir. Normal değer 40-127 ºC arasıdır. IDG’ nin yağı motordaki fuel servo control torq motorlarından gelen yakıt hattı üzerine yerleştirilen IDG, oil cooler tarafından soğutulur. Bu heat exchanger da yakıt ve yağ borularla birbiri içersinden geçirilirken olası çatlakta yakıtın basıncı fazla olacağı için IDG’nin yağına karışıp, yağ seviyesinde anormal bir artışa neden olacaktır.
IDG P/B
üzerindeki FAULT ikazı ancak yüksek yağ sıcaklığı ya da düşük yağ
basıncında yanacak ve “Single Chime” ile birlikte IDG’nin disconnect
edilmesi pilottan istenecektir. Bu durumda, pilotun zaman kaybetmeden ECAM
prosedürü gerçekleştirmesi 250.000 $ lık bir kaybın önlenmesini
sağlayacaktır IDG Oil Filter IDG
üzerindeki yağ filtresinin tıkandığını gösteren pop-out indikator göz
kontrolü ile filtrenin durumunun anlaşılması kolaylını sağlar. Filtre giriş
çıkışındaki basınç farklılığını ölçen differential pressure switch (DP)
gönderdiği sinyal ile de GCU üzerinden filtrenin tıkandığının anlaşılmasını
sağlar. CMS sistem print outların da bu durum confirme edilebilirken, ECAM’a
düşen oil system fault ikazlarında da mutlaka test yapılıp ikazın yalnızca
düşük yağ seviyesinden gelmediği de kontrol edilmelidir. Yağın su, toz ya da diğer kimyasal sıvılar ile kirlenmesi de IDG filtresinin tıkanıp indicatorun atmasının nedenlerinden olduğu gibi , dişlilerin korozyona uğrayıp hasarlanması ve OVHT durumlarının oluşmasının da başlıca nedenlerindendir. IDG oil servicing işeminden sonra ilgili IDG GEN p/b switch ile oil level sensör reset edilmelidir. Gen FAULT light motor dönmez veya ilgili generator arızalı iken yanar, üzerindeki /R reset anlamına gelip yalnızca generator’ü resetlediği bilinmelidir.. IDG operasyonlarında AMM prosedürlerine uymak daha uzun ömürlü ve etkin çalışma süresiyle birlikte operasyonel güvenilirliği arttıracak, gereksiz işgücü ve bakım maliyetlerini de düşürecektir.
Arızalanan IDG’nin dişli kutusundan ayrılması aşağıda verildiği şekilde yapılır; - Safety guard açılır, -
ELEC/IDG pushbutton switch’e basılır. IDG disconnected olduğunda push-button switch üzerindeki beyaz OFF legend yanar ve DISC indikasyonu da ELEC AC system sayfasında belirir. IDG motor devrinin underspeed olduğu durumda disconnect edilemediği gibi havada da tekrar reconnect edilemez. Normal olarak IDG 50 saatin üzerinde disconnect modda uçurulmamalıdır eğer uçurulmuşsa da sökülerek dişli ve yatakların hasarlanma olasılığına karşın mutlaka shop inspection’a gönderilmelidir. IDG disc
P/B’na 3 saniyeden fazla da basılmamalıdır, aksi halde ayırma solenoid’i
aşırı ısınıp hasarlanabilme olasılığı artacaktır. Reconnection IDG'nin üzerinde bir mekanik reset handle ring bulunmaktadır. Bu handle motor yerde dönmediği anda daha önce dişli kutusundan motor çalışırken ayrılmış olan IDG’i şaftının tekrar dişli kutusuna bağlanmasını sağlar. IDG ancak yerde çalışmayan motorda reconnect edilebilir. Kaynaklar: AIRBUS FAST MAGAZINE, AMM ve Teknik eğitim dökümanları. |