Bu zamana kadar; işletmeci şirketler (Örn.Türk Hava Yolları, MNG, ONY) açısından pito-statik (Air Data) sistemindeki kaçakların yerini tespit etmek, diğer elektronik sistem arızalarıyla karşılaştırıldığında hem zor, hem de hayli zaman almaktaydı. Aşağıdaki yazı, A300, A300-600 ve A310 uçaklarındaki pito-statik sistem kaçaklarını bulmak için denenmiş ve başarılı sonuçlar vermiş  yeni bir yöntemi (detektörü) tanıtmaktadır.

Airbus’ın  tecrübeleri, hız ve yükseklik ölçen sistemlerdeki arızalarının uçak seferleri arasında sıklıkla rapor edildiğini göstermektedir. Bu arızaların sebeblerinde biri de pitot ve/veya statik hatlarındaki basınç kaçaklarıdır.
 

Airbus A310,A300-600 ve A300 uçaklarında iki ana ve bir yedek sistem bulunur. Bu üç sistemde de ayrı ayrı olmak üzere; PİTO (uçağın gövdesini yalayıp geçen havanın içine girmesiyle havanın hızını hisseder) ve STATİK (bunlar da uçağın etrafından sürekli akmakta olan havanın basıncını hisseder) sistemlerinden oluşur. Bu üç adet prop, ana sistem bulunuyorlarsa doğrudan, yok eğer yedek sisteme aitseler yükseklik bilgisi için altimetreye, hız bilgisi için sürat saatine doğrudan GÖSTERGELER’e bağlıdırlar). Bu bağlantılar kaçak tespitinin bulunmasını zorlaştıran ve kaçağın araştırılması sırasında zaman harcanmasına sebep olan hayli uzun hava borularından meydana gelir.
 

Airbus, pito-statik sistemdeki kaçakların bulunmasında harcanan zamanın azaltılması amacıyla, birçok yöntem incelemiş ve HELITECH’in helyum kullanan pito-statik test cihazını tercih etmiştir. Bu yeni cihaz, gerekli hassasiyeti ve güvenilirliği sunmakta ve daha önceki yöntemlerden hayli ilerde olduğunu da göstermektedir. Bu yöntem artık AMM (1) için derlenmiş ve yayınlanmıştır.
 

Helyum, zehirsiz olması ve başka herhangi bir elementle kimyasal reaksiyona girmeyen bir soy gaz olması nedeniyle kendini gerçekten güvenilir bir gaz yapmıştır. İlaveten, sahip olduğu görece küçük moleküler yapı sebebiyle, sistemimizde oluşabilecek çok küçük deliklerden bile geçebilmesine imkan veren  yüksek nüfuz edebilme yeteneğine  sahiptir. Helyumun atmosferde çok az miktarda olması sebebiyle herhangi bir küçük sızıntının bile kolayca tespit edilmesine olanak sağlar, bu özellik onu kaçak tespitinde özellikle daha etkin kılar.
 

Son olarak, hali hazırda Helyum dünyanın her tarafında kolayca temin edinilebilecek sanayi tipi bir gazdır.

Önce yapacağımız ilk işlem, arızalı sistemde kaçağın varlığının doğrulanması amacıyla, AMM’de tarif edilen kaçak testi ile başlar. (AMM 34-10-00 sayfa 501). Sonra (bakınız TEM 34-13-00 PN 102-01171) (2) kullanılarak borular basıncın 20/30 mb’da kalması sağlanarak helyum ile doldurulur, (ç.n fakat kaçak olduğundan sisteme sürekli helyum vermek gereklidir). Kit içinde bulunan koklayıcı prop, borular boyunca hareket ettirildiğinde; probun helyum kaçağından olan uzaklığına bağlı olarak cihaz farklı tonlarda sesler üretecektir.
 

Tüm bu kolay ve çabuk kaçak bulma yeteneğine ilaveten, cihaza kaçak olması muhtemel boruların bulunduğu taban panellerinin açılmaksızın ulaşılmasını sağlayan uzayabilen ilave bir probda bağlanabilir. Bu işlem, uçak bakımları sırasında tüm uçaklarda kullanılabilecek bir esnekliği ve hiç de azımsanamayacak bir zaman tasarrufunu beraberinde getirir. Bilindiği gibi TEM’de bulunmayan herhangi bir cihaza  ve takıma uçakta kullanılma müsaadesi verilmez.  

Sonuç olarak;  bu zaman kadar, AIR DATA borularındaki kaçakların tespitinde kullanılan yöntemler zor ve (çok) zaman alan işlemlerdi. Helyum tekniği bir çok uçakta denendi ve anlamlı-işe yarar  sonuçlar sağladığı doğrulandı, (uçak işleten-uçuran şirketler için çok yüksek maliyetlere neden olan) yerde kalma zamanlarında çok çabuk ve kolayca zaman kazandırabilir. Bu yöntem hali hazırda (ç.n. ben bu yazıyı Mayıs 2004’de okuyup çevirmiştim) A310 uçaklarının bakım kitabı 34-10-00 sayfa 501’e eklenmiştir. A300 ve A300-600 uçaklarının ilgili bakım kitaplarına bir sonraki değişiklikte eklenecektir. (ç.n. bakım kitaplarına yapılan düzenli eklemeler yılda 3-4 kez belli zamanlarda yapılmaktadır).

Not: ç.n. çevirenin notu

(1) AMM Aircraft Maintance Manuel : Uçak Bakım El Kitabı

(2) TEM Tool & Equipment Manuel : Uçakta Takım ve Cihaz El Kitabı

Editör'ün Notu: Konu spesifik olduğundan yorum katılmıştır. İhtiyaç halinde ingilizce orijinalinden kendi yorumunuzu yapabilirsiniz.