Havayolu sektöründeki hızlı büyüme, gökyüzündeki trafiği her geçen gün daha da sıkıştırıyor. Yapılan araştırmalar, Avrupa semalarındaki her uçağın dört dakika geciktiğini ortaya koyuyor. Yolcular, havalimanlarında beklemekle geçen saatlerle çileden çıkarken, havayolları ise; gecikmelerden dolayı her yıl milyonlarca dolarlık faturalar ödemek zorunda kalıyor.

Artık yaşlı kıtaya dar gelen “hava sahası”, Avrupa göklerinin otoritesi “Eurocontrol”ün yeni uygulaması ile rahatlayacak. Brüksel merkezli, Türkiye’nin de üyesi olduğu kuruluş, 24 Ocak gününün ilk saniyelerinden itibaren yeni bir uygulama başladı. “Gökyüzünde Milat” olarak adlandırılan bu uygulamayla 29 bin feet dahil (uçuş seviyesi, yani FL290, yaklaşık 9 bin 570 metre) ile 41 bin feet dahil (FLA410-13 bin 530 metre) arasında uçan uçaklar arasındaki yüksekliği 2 bin feet’ten (660 metre) bin feeet’e (330 metreye) indiriliyor. Böylece FL290 ve FL410 arasındaki 7 seviyeye 6 tane daha ekleniyor.

Avrupa semalarına ciddi bir rahatlama getirecek uygulama ile, 1955’te düzenlenen hava trafiği kuralları da değişmiş olacak. Kısaca RVSM (Reduced Vertical Separation Minimum-Azaltılmış Dikey Ayırma Minimumu) olarak adlandırılan bu uygulamanın önümüzdeki bir kaç yıl içinde Amerika Birleşik Devletleri, Uzakdoğu Asya ve Ortadoğu’da da hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu kural değişiklikleri gelecekteki hava trafiğinin de şekillenmesinde önemli bir rol oynayacak. Ayrıca yüsek irtifalarda daha fazla uçağa trafik, yani uçuş imkanı verileceği için yakıt tasarrufu da sağlayacak. Çünkü, 31 bin feet ‘in üzerinde uçaklar daha az yakıt harcıyorlar.

Avrupa hava sahasının haritası çıkarılırken, Türk semaları tümüyle RVSM içine alındı. Böylece bir bakıma gökyüzünde Avrupa Birliği’ne girmiş olduk.

Yoğun Trafik
Hava sahalarının verimli kullanılmasını hedefleyen Uluslararası Sivil havacılık Örgütü ICAO, 1980’lerde bir çalışma başlattı. Buna göre hava sahaları tekrar düzenlenecekti. Özellikle Avrupa’daki hava sahasının yüksek irtifalarda sıkıştığını belirleyen ICAO, bu soruna Eurocontrol’den çözüm istedi. Eurocontrol, sorunu yüksek irtifadaki trafiklerin arasında irtifanın azaltılmasıyla çözdü. RVSM adı verilen uygulama ilk olarak sanal hava sahalarında simüle edildi. Trafikler arasında bin feetin emniyetli olduğu teknik olarak ispatlandı. Ancak. RVSM için uçaklara yeni ekipmanların takılması gerekiyordu.

RVSM ilk sınavını Kuzey Atlantik’te verdi. Avrupa-Amerika arasında uçan trafikler için 27 Mart 1997’de FL330 ile Fl370 arasında biner feet’lik ayrımlar yapıldı. Ekim 1998’de bu uygulama FL310 ile FL390 arasını kapsayacak şekilde genişletildi. Sistemin başarı ile uygulanmasından sonra sıra Avrupa’ya geldi. 24 Ocak 2002 tarihinin ilk saniyelerinden itibaren Avrupa Hava Sahası yeni bir milatla tanışacak. RVSM hava sahasını yüzde 20 büyütecek.

Eğitim verildi
Bu dev proje, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu Eurocontrol üyelerinin yanı sıra toplam 41 ülkeyi ilgilendiriyor. Ciddi bir eğitim programı hazırlayan Eurocontrol 65 Hava Trafik Kontrol Merkezi’nde görev yapan 6 bin kontrolörü eğitimden geçirdi. Projede Finlandiya, Fas ve Türkiye’nin önemli bir rolü var. Bu ülkelerden sonraki hava sahaları genellikle radar sistemine sahip değil. Trafiklerin çıkarken tekrar 2 bin feetlik ayrımlara göre ayarlanması gerekiyor.

RVSM’le ilgili çalışmalar yaklaşık üç yıldır Türk Hava Sahası’nı kontrol eden Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından sürdürülüyor.

Türkiye, gökyüzünde girdiği Avrupa Birliği’ndeki üyeliğini, emniyet ve başarı ile sürdürüyor. Her gün Uzakdoğu ve Ortadoğu’ya uçan yüzlerce uçağın geçtiği Türk Hava Sahası’nda iki ana saha kontrol merkezi bulunuyor.

İstanbul batı, Ankara ise Türkiye’nin doğu tarafındaki hava trafiğini kontrol ediyor. RVSM uygulamasında Ankara’ya büyük iş düşüyor. Doğu’ya giden-gelen trafiğin irtifalarının açılıp azaltılması Ankara’ya önemli bir iş yükü getirecek.

(Hürriyet, Cockpit’ten alınmıştır.)